Mahrang Baloch: ପାକିସ୍ତାନରେ ଉଠାଉଥିଲେ ସ୍ବର ମିଳିଲା ଶାସ୍ତି, ବାଲୋଚ୍ ନେତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆଜୀବନ ଜେଲ୍ଦଣ୍ଡ
ପାକିସ୍ତାନ:ପାକିସ୍ତାନର ବେଲୁଚିସ୍ତାନ ପ୍ରଦେଶର କ୍ୱେଟା ସ୍ଥିତ ଏକ ଆତଙ୍କବାଦୀ ନିରୋଧୀ ଅଦାଲତ ଜୁନ୍ ୨୨, ୨୦୨୬ ଦିନ ବିଶିଷ୍ଟ ମାନବାଧିକାର କର୍ମୀ ତଥା ବାଲୋଚ୍ ୟକଜେହତୀ କମିଟି (BYC) ର ମୁଖ୍ୟ ଡ. ମହରଙ୍ଗ ବାଲୋଚ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସହଯୋଗୀଙ୍କୁ ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡିତ କରିଛନ୍ତି।
୧. କୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟ ଓ ଅଭିଯୋଗ
କ୍ୱେଟା ଏଟିସି (ATC) ର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବିଚାରପତି ମହମ୍ମଦ ଅଲ୍ଲୀ ମୋବିନ୍ ୩୩ ବର୍ଷୀୟା ମହରଙ୍ଗ ବାଲୋଚ୍ ଏବଂ BYC ର ଅନ୍ୟତମ ନେତା ସିବଘତୁଲ୍ଲାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା ଓ ଆତଙ୍କବାଦ ସମ୍ପର୍କିତ ମାମଲାରେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରି ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡ ଶୁଣାଇଛନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ୨ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ଜୋରିମାନା ମଧ୍ୟ ଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ମୃତକଙ୍କ ପରିବାରକୁ କ୍ଷତିପୂରଣ ଆକାରରେ ମିଳିବ।
ଅଭିଯୋଗ କ‘ଣ ଥିଲା?
ଜୁଲାଇ ୨୦୨୪ ରେ ଗ୍ୱାଦର (Gwadar) ଠାରେ BYC ପକ୍ଷରୁ ଆୟୋଜିତ ଏକ ବିକ୍ଷୋଭ ସମୟରେ ପାକିସ୍ତାନର ସୀମାନ୍ତ ବାହିନୀ (FC) ର ଜଣେ ଯବାନ ସୈପୟ ସବିର ଅହମ୍ମଦଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରଶାସନର ଅଭିଯୋଗ ଅନୁଯାୟୀ, ମହରଙ୍ଗ ନିଜ ଭାଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଭିଡ଼କୁ ଉସକାଇଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ଉତ୍ୟକ୍ତ ଲୋକମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରି ସେହି ଯବାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
୨. କିଏ ଏହି ମହରଙ୍ଗ ବାଲୋଚ?
ମହରଙ୍ଗ ବାଲୋଚ ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ଡାକ୍ତର ଏବଂ ବେଲୁଚିସ୍ତାନର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରମୁଖ ଅଧିକାର କର୍ମୀ। ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ସେ ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନା ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାଲୋଚ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ହେଉଥିବା ଅତ୍ୟାଚାର, ଗୁପ୍ତ ହତ୍ୟା ଏବଂ “ଜୋରଜବରଦସ୍ତ ନିଖୋଜ” (enforced disappearances) ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଆସୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଏହି ନିର୍ଭୀକ ସ୍ୱର ପାଇଁ ଟାଇମ୍ ମ୍ୟାଗାଜିନ୍ ଏବଂ ବିବିସି ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମହିଳା ଭାବେ ନାମିତ କରିଛନ୍ତି। ଗତ ବର୍ଷ କ୍ୱେଟା ୟୁନିଭରସିଟିରେ ହୋଇଥିବା ବିକ୍ଷୋଭ ପରେ ତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା।
୩. ଗୋପନୀୟ ବିଚାର ପ୍ରକ୍ରିୟା
ଏହି ମାମଲା ପ୍ରଥମେ ଗ୍ୱାଦରରେ ହେବାର ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସୁରକ୍ଷା କାରଣ ଦର୍ଶାଇ ପ୍ରଶାସନ ଏହାକୁ କ୍ୱେଟାକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିଥିଲା ଏବଂ ପରେ ଜେଲ୍ ଭିତରେ ଏହାର ଗୋପନୀୟ ଶୁଣାଣି ହୋଇଥିଲା। ମହରଙ୍ଗଙ୍କ ଭଉଣୀ ତଥା ତାଙ୍କ ଓକିଲ ନାଦିଆ ବାଲୋଚ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ଏକ “ଫେସଲେସ୍ ଟ୍ରାଏଲ୍” ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଜଜ୍ କିଏ, ସାକ୍ଷୀ କିଏ କିମ୍ବା ଓକିଲ କିଏ ତାହା କାହାକୁ ଜଣାନଥିଲା। ସେମାନେ ନିରପେକ୍ଷ ବିଚାରର ଅଭାବ ଦର୍ଶାଇ କୋର୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନକୁ ବୟକଟ୍ କରିଥିଲେ।
୪. ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ତୀବ୍ର ନିନ୍ଦା
ପାକିସ୍ତାନର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ମାନବାଧିକାର ସଂଗଠନ ଏବଂ ଆକ୍ଟିଭିଷ୍ଟମାନେ କଡ଼ା ନିନ୍ଦା କରିଛନ୍ତି:
- ଆମ୍ନେଷ୍ଟି ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍:ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରୋଧକୁ ଦବାଇବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନ କିପରି ଆତଙ୍କବାଦ ବିରୋଧୀ ଆଇନର ଅପବ୍ୟବହାର କରୁଛି ତାହା ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ବୋଲି ଆମ୍ନେଷ୍ଟି କହିଛି ଏବଂ ତାଙ୍କର ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତି ଦାବି କରିଛି।
- ଗ୍ରେଟା ଥନବର୍ଗ:ସ୍ୱିଡେନର ପରିବେଶ କର୍ମୀ ଗ୍ରେଟା ଏହାକୁ “ନ୍ୟାୟର ଉପହାସ” ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ସହ ପାକିସ୍ତାନ ସରକାର ସମାଲୋଚନାକୁ ଅପରାଧ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।
- ଏଚଆରସିପି (HRCP):ପାକିସ୍ତାନ ମାନବାଧିକାର କମିଶନ ଏହାକୁ ଏକ ପକ୍ଷପାତମୂଳକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦର୍ଶାଇ ଏହାର ତୁରନ୍ତ ସମୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଦାବି କରିଛନ୍ତି।
- ବାଲୋଚ ୟକଜେହତୀ କମିଟି (BYC) ଏହାକୁ ପାକିସ୍ତାନ ରାଷ୍ଟ୍ରର “ଓପନ୍ ଷ୍ଟେଟ୍ ଆଣ୍ଡ ଜୁଡିସିଆଲ୍ ଟାଇରାନୀ” (ଖୋଲାଖୋଲି ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଓ ନ୍ୟାୟିକ ସ୍ୱୈରାଚାର) ବୋଲି କହିବା ସହ ଏହି ରାୟ ପ୍ରତିରୋଧର ଏକ ନୂତନ ଐତିହାସିକ ଅଧ୍ୟାୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ବୋଲି ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି।
